Mapa zasięgu projektu...
Mapa promująca projekt...
Tablica Informacyjna...
Samochodowy turystyczno-historyczno-kulturowy szlak miast byłej Ordynacji Łańcuckiej utworzony został w ramach projektu „Translands”, realizowanego przez Rzeszowską Agencję Rozwoju Regionalnego wraz z partnerami z Włoch – region Piacenza, Urzędem Miasta Fiorenzuola d’Arda, Stowarzyszeniem KRTKO Bańska Bystrzyca na Słowacji, Stowarzyszeniem Agrarcentrum z Wegier oraz Gubernatora Regionu Sofia w Bułgarii. Projekt obejmował stworzenie „Szlaku Turystycznego Translands” w oparciu o miejscowości położone na terenie powiatów leżajskiego i łańcuckiego (miasto Łańcut i miasto Leżajsk) oraz gmin: Łańcut, Białobrzegi, Czarna, Rakszawa, Żołynia, Leżajsk.
W ramach wspomnianego szlaku w Muzeum Ziemi Leżajskiej został utworzony „Dom Pamięci Translands”, który prezentuje dorobek kultury wiejskiej i miejskiej podregionu.
Długość utworzonego szlaku wynosi około 121,5 km, na jego przejechanie potrzeba około 2,5 h (samochodem), a czas zwiedzania wszystkich miejscowości to łącznie około 14 godzin. Szlak jest dostępny dla zmotoryzowanych użytkowników i dla osób uprawiających turystykę rowerową.
Przebieg szlaku:
1. Handzlówka - Zachowane ujęcie wody wykorzystywane dawniej przez rezydencję w Łańcucie oraz punkt widokowy do oglądania panoramy Pogórza Dynowskiego
2. Albigowa - Miejscowość o wielowiekowych tradycjach sadowniczych z obiektami po byłej Ordynacji Łańcuckiej:
- zabytkowe zabudowania (rządówka, spichlerz, stajnia brama) stanowiące pozostałości dawnego folwarku Potockich przekształconego w 1927r. w stadninę koni Ordynacji Łańcuckiej (zlokalizowanej w zachodniej części wsi).
- leśniczówka Potockich z prowadzącymi do niej zabytkowymi ścieżkami. W pobliżu leśniczówki znajdują się stawy i ujęcia źródlanej wody.
- zespół młyński Ordynacji; w tym młyn oraz budynek mieszkalny młynarza z 1927r.
3. Kraczkowa - Kościół pw. Św. Mikołaja z 1911-13r., pozostałości folwarku Potockich, pomniki przyrody: dęby szypułkowe wiek około 350 lat, lipa wiek około 180 lat.
4. Krzemienica - Istniały tutaj dwa folwarki Potockich (obecnie przebudowane
i przekształcone). Wart zobaczenia jest Kościół pw. Św. Jakuba Starszego z 1492vr. (wielokrotnie remontowany), ogrodzenie kościoła z 1827 roku i dzwonnica z 1750r.
5. Czarna – W miejscowości zachowała się leśniczówka Potockich z 1934r. Na terenie gminy wyznaczona jest trasa rowerowa poświęcona tradycjom garncarskim
6. Medynia Głogowska – Ośrodek garncarstwa z XIX i XX w. znajdują się tam: drewniana zabudowa wiejska z początku XX w., kościół parafialny z 1962 roku
z ołtarzem z elementami ceramicznymi, zagroda Garncarska, zbiór rzeźby ceramicznej Władysławy Prucnal.
7. Rakszawa – w przeszłości znany ośrodek tkactwa ludowego.
8. Brzóza Stadnicka - Miejscowość znana z wyrobu zabawek drewnianych. Tradycje rzemiosła zabawkarskiego przetrwały tu do dziś. We wsi jest zachowany jest klasycystyczny spichlerz Potockich (obecnie magazyn Muzeum Zamku w Łańcucie).
9. Wydrze-Julin - W miejcowości zachował się wyjątkowo interesujący zespół zabudowań pałacowo-parkowych z drewnianym pałacem myśliwskim Potockich
w stylu szwajcarsko-tyrolskim z lat 1872-80. W skład wchodzą tzw. ”dyrektorówka”, pawilon kuchenny, lodownia, park leśny z licznym starodrzewiem oraz pozostałości dawnego folwarku „Brzóza” (stajnie, budynek mieszkalny, kapliczka). Obecnie stajnie są własnością prywatną, w których prowadzona jest hodowla koni i szkółka jeździecka.
10. Brzóza Królewska – Wieś o metryce zapewne XVI wiecznej. Miejscowość znana z kultywowania lasowieckich tradycji ludowych. W lasach otaczających wieś zachowały się malowniczo położone leśniczówki i gajówki, stanowiące niegdyś własność dóbr Potockich.
11. Leżajsk - Miasto z wieloma zabytkami o dużej zawartości historycznej i artystycznej z wyjątkowo cennym zespołem kościelno-klasztornym OO. Bernardynów oraz zabytkami kultury żydowskiej.
12. Przychojec - Zabytkowe drewniane budynki mieszkalne, a także wiejska zagroda ze zbiorami regionalnymi Czesławy Zawadzkiej.
13. Wierzawice – Zachowane zabudowania folwarczne: mieszkanie oficjalisty z 1840r., z XVIII w., owczarnia z 1838 r., stodoła, czworak i lodownia.
14. Żołynia - W miejscowości zachowany jest zabytkowy młyn wodny wybudowany w 1880 roku przez Ordynację Łańcucką.
15. Dąbrówki – Zespół budynków dawnej Dyrekcji Lasów Ordynacji z przełomu XIX i XX w.
16. Wola Dalsza - Zachowane pozostałości dawnego folwarku Ordynacji Łańcuckiej z interesującym spichlerzem zwanym „gołębnikiem” z około połowy XIX wieku.
17. Łańcut – Miasto z obiektami o charakterze rezydencjonalnym, administracyjnym i przemysłowym wchodzącymi w skład Ordynacji. Oprócz zamku i otaczającego go parku, stajni, wozowni, ujeżdżalni do najważniejszych obiektów należą: Dom Zarządu Ogrodów, Dom Zarządu Dóbr Ordynacji, Kasyno Urzędników, Dom Administracji Fabryki Likierów i Rosolinów, Budynek Kancelarii i Mieszkania Administratora, Komisariat Dóbr Łańcuckich, Elektrownia, Spichlerz, zabudowania dawnej cukrowni, browaru i inne.
18. Sonina - Kościół pw. Św Jana Chrzciciela z poł. XVII wieku, kapliczka fundacji rodziny Długoszów z XIX wieku oraz pozostałości twierdzy chłopskiej z XVII wieku.
19. Wysoka – Kościół pw. Św. Małgorzaty, 1911-13, domy drewniane oraz kapliczki z poł. XIX w.
"Leżajsk- Szlak...
Mapa "Szlaku...
Na terenie Leżajska znajduje się także istotne miejsce kultu religijnego dla wyznawców judaizmu. Jest to Ohel i cmentarz żydowski. Miejsce to, związane jest z postacią cadyka Elimelecha ben Elazar Lippmana znanego jako Elimelecha z Leżajska. Była to jedna z najwibitniejszych postaci w historii chasydyzmu, to dzięki niemu Leżajsk w końcu XVIIw. stał się jednym z najważniejszych ośrodków chasydyzmu na ziemiach polskich. Ze względu na ogromny wpływ, jaki myśl Elimelecha, wywarła na kształtujący się ruch chasydzki, bywa on często nazywany ojcem chasydyzmu na ziemiach polskich. Uważa się go, także za pierwszego cadyka w Polsce. To on właśnie stworzył teorię religijnej i społecznej roli cadyka jako przywódcy duchowego chasydów. Siedzibę Elimelecha w Leżajsku można nazwać pierwszym dworem chasydzkim w Polsce, chociaż różnił się on od typowych dworów jakie powstawały w XIX w. Chasydzi wierzą, że w rocznicę śmierci cadyka (jorcajt) dusza zmarłego powraca na Ziemię. Może wtedy wysłuchać próśb żywych i zanieść je przed oblicze Najwyższego. W środowiskach chasydzkich jorcajty urastają do rangi święta. Chasydzi pielgrzymują do grobów swoich cadyków, świętują radośnie rocznicę połączenia duszy zmarłego ze światem duchowym, zanoszą modlitwy, prosząc o wstawiennictwo, palą świece i ogniska. Istnieje tradycja zapisywania próśb do cadyka na karteczkach (kwitełech) i umieszczania ich przy grobie.
Szlak Chasydzki przebiega przez atrakcyjne tereny południowo- wschodniej Polski, m.in. Roztocze czy Bieszczady, i łaczy miejscowości, w któych znajdują się zarówno imponujące synagogi, jak i cmentarze żydowskie, na któych nierzadko znaleść można nagrobki pochodzące z XVIII, XVII, a nawet XVI w.
Tekst pochodzi z publikacji "Leżajsk - Szlak Chasydzki" Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, Warszawa 2008.
Dzięki działaniom Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego na terenie nekropolii wzniesiono lapidarium, w które wmurowano fragmenty rozbitych przez Niemców macew zabezpieczając je w ten sposób przed zniszczeniem lub kradzieżą. Prace przy lapidarium prowadzone były dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W styczniu 2008 roku Fundacja sfinansowała wykonanie i montaż tablicy na filarze ogrodzenia w językach polskim, angielskim i hebrajskim.
Wiecej informacji na temat działalności Fundacji Dziedzictwa Żydowskiego na stronach www.fodz.pl , www.pamiec.fodz.pl, www.polin.org.pl
