Zawsze w pierwszą niedzielę po Świętach Wielkanocnych do Grodziska Dolnego, odległego od Leżajska o niespełna 6 km, ściągają z całej Polski płd.-wsch. straże Grobu Pańskiego powszechnie zwane tutaj turkami. Po sumie, kilkadziesiąt oddziałów porozdzielanych orkiestrami dętymi maszeruje w zwartym szyku na miejscowy stadion. Umundurowanie straży grobowych jest niezwykle zróżnicowane, a wynika to z ich kulturowego rodowodu. Kostiumy zbliżone są wyglądem do starych ludowych ubiorów odświętnych, niektóre z nich kultywują tradycje kosynierów kościuszkowskich.
W obchodach Świąt Wielkanocnych w wielu miejscowościach naszego kraju zachował się zwyczaj stawiana straży grobowych przy symbolicznym grobie Chrystusa. Formowane są wówczas specjalne oddziały straży grobowych, na wzór wojskowych, zwane powszechnie Turkami. Stroje tych straży nawiązują do historycznych ubiorów tureckich. Najczęściej, jednakże naśladują mundury wojska polskiego z czasów insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i okresu Księstwa Warszawskiego.
Nie wyjaśniono dotąd genezy powstania i pochodzenia nazwy „Turki”. Tradycja ludowa zwyczaj ten wywodzi z czasów odsieczy wiedeńskiej, kiedy to w wyprawie Jana III Sobieskiego brali udział miejscowi chłopi. Po powrocie z wyprawy ( w Wielkim Tygodniu ) do rodzinnych wsi byli przebrani w zdobyczne mundury tureckie. Wywołali tym wielki popłoch, a ludzie krzyczeli „Turki idą”. Oni zaś udali się do kościoła i w podzięce za ocalenie z bitwy, zaciągnęli straż przy Grobie Pańskim. Z czasem te pierwsze ubiory zniszczały i zastąpiono je ubiorami naśladującymi mundury wojskowe. U podstaw ukształtowania się zwyczaju straży wielkanocnych leży niewątpliwie ewangeliczny przekaz o rzymskich legionach strzegących grobu Chrystusa. Można rzec, że prostą kontynuacją tej rzymskiej straży były w późniejszych epokach wojskowe warty honorowe w kościołach polskich pełnione od Wielkiego Piątku do mszy rezurekcyjnej w Wielką Sobotę lub Wielką Niedzielę. W wielu miejscowościach naszego kraju, a szczególnie na Podkarpaciu odbywają się coroczne parady Turków.
Najbardziej znaną imprezą tego rodzaju jest organizowana w Grodzisku Dolnym co dwa lata, począwszy od 1993r. Podkarpacka, a od niedawna Ogólnopolska Parada Straży Wielkanocnych. Impreza ta zgodnie z tradycją i zamysłem inicjatorów organizowana jest zawsze w pierwszą niedzielę po Wielkanocy. Grodziskie „Turki” mają bogatą i długą historię. Ich rodowód, jak przypuszczają etnografowie sięga bowiem czasów odsieczy wiedeńskiej.
 |
 |
O tym, że tradycja straży grobowych jest w tych stronach głęboko zakorzeniona świadczy chociażby fakt, iż w każdej parafii naszej gminy funkcjonuje oddział Turków. Chronologiczna kolejność powstawania oddziałów straży grobowych w poszczególnych parafiach wygląda następująco:
Więcej informacji na stronie Gminy Grodzisko Dolne www.grodziskodolne.pl/content/view/106/153/lang,pl/
Tekst i zdjęcia (Grzegorz Potaczała, Andrzej Homa) ze strony Gminy Grodzisko Dolne.
Parada Turków 2007
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
Parada Turków 2007.
